Gri pasaport, 5682 sayılı Pasaport Kanununda “hizmet damgalı pasaport” olarak geçen ve devlet, il özel idaresi ya da belediye tarafından resmi görevle yurt dışına gönderilen kişilere verilen pasaport türüdür. Diplomatik veya hususi damgalı (yeşil) pasaport alma hakkı olmayan görevliler için düzenlenir, harçtan muaftır ve görev süresine bağlı olarak geçerlidir. Halk arasında kapak rengi nedeniyle gri pasaport denir.
Kanun Türk vatandaşlarına dört tür pasaport verir: diplomatik, hususi damgalı (yeşil pasaport), hizmet damgalı (gri) ve umuma mahsus (bordo pasaport). Gri pasaport kişisel talep üzerine değil, görevlendiren kurumun başvurusu üzerine verilir; özel sektör çalışanları ya da bireysel seyahat için alınamaz.
Gri pasaport kimlere verilir?
Pasaport Kanununun 14. maddesine göre gri pasaport şu kişilere verilir:
- Diplomatik veya hususi damgalı pasaport alamayan ve Hükümet, il özel idaresi ya da belediye tarafından resmi görevle yurt dışında görevlendirilen kişiler
- Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar
- Türk Hava Kurumunun ve Türk Kızılayın (kanundaki adıyla Türkiye Kızılay Cemiyeti) görevlendirdiği kişiler
- Bu kişilerin eşleri
- Hak sahibinin ergin olmayan çocukları ile yanında yaşayan, evli olmayan, iş sahibi olmayan ve öğrenimi devam eden çocukları (25 yaşını tamamlayana kadar)
- Hak sahibinin yanında yaşayan, evli olmayan ve resmi sağlık kurulu raporuyla sürekli bakıma muhtaç olduğu belgelenen engelli çocukları
Eş ve çocuklara verilen gri pasaport, hak sahibinin pasaportuyla aynı süre geçerlidir. Kanunda “millî sporcu” diye ayrı bir kategori yoktur; sporcuların ya da diğer kişilerin gri pasaport alıp alamayacağı, bir kamu kurumu tarafından resmi görevle yurt dışına gönderilip gönderilmediklerine bağlıdır.
Gri pasaport nasıl alınır, hangi belgeler gerekir?
Gri pasaport, kişinin bağlı olduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Uygulamada görevlendiren kurum hizmet damgalı pasaport talep formunu onaylar, başvuru sahibi de randevu.nvi.gov.tr üzerinden randevu alıp Nüfus ve Vatandaşlık İşleri il veya ilçe müdürlüğüne başvurur. Yurt dışındaki görevliler için aynı şartlarla Türk büyükelçilikleri de gri pasaport düzenleyebilir.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün (NVİ) listesine göre gerekli belgeler:
- T.C. kimlik kartı, nüfus cüzdanı veya geçici kimlik belgesi
- Son altı ayda çekilmiş bir adet biyometrik fotoğraf
- Kurumca onaylanmış hizmet damgalı pasaport talep formu
- Kamu görevlisi olmayanlar için talep formuyla birlikte görev onayı
- Hak sahibinin öğrenci çocukları için öğrenci belgesi (öğrencilik sistemde doğrulanırsa istenmez)
- Hak sahibinin engelli ergin çocukları için sağlık kurulu raporu
- Kısıtlı veya ergin olmayan kişiler için, yasal temsilci başvuruda yoksa muvafakatname
- İptal edilmemiş eski pasaport
Pasaport defter bedeli başvurudan önce ödenir; ödeme sistemde göründüğü için ayrıca dekont istenmez.
Gri pasaport için harç ödenir mi?
Hayır, gri pasaport harçtan muaftır. 492 sayılı Harçlar Kanununun 85. maddesi diplomatik, hususi ve hizmet pasaportlarını harçtan müstesna tutar; NVİ de hizmet damgalı pasaportların harçtan muaf olduğunu belirtir. Başvuruda yalnızca pasaport defter bedeli ödenir. Defter bedeli her yıl yeniden belirlendiği için güncel tutarı NVİ’nin pasaport ücretleri sayfasından kontrol edin.
Bordo pasaportun harç ve defter bedellerini pasaport nasıl alınır rehberimizde bulabilirsiniz. Gri pasaportla yurt dışına çıkarken de yurt dışı çıkış harcı ayrıca ödenir; 2026 yılında bu tutar 1.250 TL’dir.
Gri pasaportun geçerlilik süresi ne kadar?
Gri pasaportun sabit bir geçerlilik süresi yoktur; Pasaport Kanununa göre altı aydan az olmamak kaydıyla, pasaport sahibinin görev süresine göre İçişleri Bakanlığınca belirlenen süre için düzenlenir. Görev uzarsa süresi biten pasaport, İçişleri Bakanlığının onayı ve Dışişleri Bakanlığının talimatıyla Türk büyükelçilikleri tarafından da aynı sürelerle uzatılabilir. Görev sona erdiğinde gri pasaportu kullanma dayanağı da ortadan kalkar.
Gri pasaportla hangi ülkelere vizesiz gidilir?
Gri pasaport, bordo pasaporta göre daha fazla ülkede vize kolaylığı sağlar ama yeşil pasaportla aynı değildir. Örneğin Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve Polonya gibi Schengen ülkelerine hizmet pasaportuyla 180 günde 90 güne kadar vizesiz girilirken, İngiltere, ABD, Kanada ve Avustralya hizmet pasaportu hamillerinden de vize ister. Dışişleri Bakanlığının Eylül 2026’daki bilgilerine göre öğrencilerin en çok tercih ettiği ülkelerde durum şöyle:
| Ülke | Hizmet (gri) pasaport | Umuma mahsus (bordo) pasaport |
|---|---|---|
| Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Polonya, Belçika | 180 günde 90 güne kadar vizesiz | Vizeye tabi |
| Malta | Vizesiz | Vizeye tabi |
| İrlanda | Vizeye tabi | Vizeye tabi |
| İngiltere | Vizeye tabi | Vizeye tabi |
| ABD | Vizeye tabi | Vizeye tabi |
| Kanada | Vizeye tabi | Vizeye tabi |
| Avustralya | Vizeye tabi | Vizeye tabi |
| Yeni Zelanda | Vizeye tabi | Vizeye tabi |
| Birleşik Arap Emirlikleri | 90 güne kadar vizesiz | Vizeye tabi |
| Güney Afrika | 30 güne kadar vizesiz | 30 günlük vize sınır kapısında, harçsız |
| Japonya | 90 gün vizesiz | 90 gün vizesiz |
| Özbekistan | 30 gün vizesiz | 30 gün vizesiz |
Vize kuralları sık değişir; seyahatten önce Dışişleri Bakanlığının “Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Vize Uygulamaları” sayfasını kontrol edin. Bordo pasaportla vizesiz gidilebilen ülkeler için vize istemeyen ülkeler listemize, Schengen başvuruları için Schengen vize danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Gri pasaportla yurt dışında eğitim alınabilir mi?
Gri pasaport, kişisel amaçlı yurt dışı eğitim için kullanılmaz; çünkü kanuna göre resmi görev için düzenlenir. Dil okulu, yurt dışında üniversite veya yurt dışında yüksek lisans için gidecek kişiler umuma mahsus (bordo) pasaportla başvurur. Hizmet pasaportunun Schengen’deki vize muafiyeti de 90 günü aşmayan kısa seyahatler içindir; 90 günden uzun eğitimde ilgili ülkenin öğrenci vizesi gerekir.
Öğrenciyseniz ve 25 yaşını doldurmadıysanız harçsız öğrenci pasaportu alabilirsiniz. Real Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı olarak okul seçiminden öğrenci vizesi danışmanlığına kadar tüm süreci birlikte yürütüyoruz.
Gri, yeşil ve bordo pasaport arasındaki fark nedir?
Üç pasaport arasındaki temel fark, kime ve hangi amaçla verildiğidir. Yeşil pasaport kişinin kadrosuna ya da unvanına bağlıdır, gri pasaport ise yalnızca görevlendirmeye bağlıdır.
| Gri (hizmet damgalı) | Yeşil (hususi damgalı) | Bordo (umuma mahsus) | |
|---|---|---|---|
| Kimlere verilir | Resmi görevle yurt dışına gönderilenler, THK ve Kızılay görevlileri, uluslararası kuruluş memurları | 1., 2. ve 3. derece kadrolardaki devlet memurları, il ve ilçe belediye başkanları, 15 yıl kıdemli avukatlar gibi kanunda sayılan gruplar | Tüm vatandaşlar |
| Başvuru | Kurumun yetkili amirinin talebiyle | Kurum talebiyle veya emeklilikte doğrudan | Kişisel başvuru |
| Süre | En az 6 ay, görev süresine göre | En az 6 ay, İçişleri Bakanlığınca belirlenir | Süre seçilir |
| Harç | Muaf | Muaf | Harçlı (25 yaş altı öğrenciler muaf) |
| Eş ve çocuk hakkı | Var | Var | Yok |
Gri pasaportla turistik seyahat yapılabilir mi?
Kanun, gri pasaportu resmi görev için düzenler; bu nedenle görev dışı kişisel seyahatlerde kullanılması amacına uygun değildir. Tatil ya da kişisel ziyaret için bordo pasaport kullanmak en güvenli yoldur. Görev sırasında kısa bir kişisel seyahat planlıyorsanız, kurumunuzun ve gideceğiniz ülkenin temsilciliğinin talimatına uyun.
Görev değil eğitim için yurt dışına çıkacaksanız doğru pasaport ve vize türünü birlikte belirleyelim. Real Yurtdışı Eğitim Danışmanlığı’na 0216 348 48 38 numaralı telefondan veya info@realegitim.com adresinden ulaşabilirsiniz.
Diğer blog içeriklerimizi de okuyabilirsiniz:
